 |
Intrigerend en ontroerend |
'Zo blundert Roos door het leven".
Onder deze kop verscheen op vrijdag 8 december 2000 in De Volkskrant de recensie van Susan Glimmerveens eerste roman, Kaf. Het artikel is geschreven door Monica Soeting.
"De roman Kaf, waarmee Susan
Glimmerveen debuteert, doet op het eerste gezicht wel wat aan Het dagboek van
Bridget Jones van de Britse schrijfster Helen Fielding denken", constateert
Soeting in de eerste zin van haar beschouwing. "In beide boeken overheerst
een melig soort humor: een giebelige zelfspot die de onzekerheid van de
personages moet maskeren en de bedreigingen uit de buitenwereld op een afstand
houdt".
Soeting vervolgt: "Maar Roos, de hoofdpersoon van Kaf, woont niet in de mondaine wereld waarin Bridget zich staande probeert te houden, maar in een dorp in Nederland, waar de gereformeerde bonders de dienst uitmaken. Roos is bovendien een stuk jonger dan Bridget".
Verderop: "Haar naïeve observaties
en tragikomische dialogen mengt ze met opmerkingen die je van een vijftienjarige
huishoudschoolleerlinge niet verwacht. 'Dit is het soort tragiek dat ik zoek',
noteert ze als ze op een vakantie in Pompeji het afgietsel van twee elkaar
omhelzende vrouwen ziet. 'Niet het lamme, zinloze verdriet van afgebroken lijnen
en mogelijkheden. Eenzame pijn maakt het leven vlak, omdat de ziel ontsnapt'.
Dergelijke passages verschillen hemelsbreed van de scènes in de kookklas of op
het schoolplein. Hetzelfde geldt voor de fantasieën waarin Roos bij tijd en
wijle vlucht". ... "Volwassen verhalen zijn dat, op een volwassen
manier verteld - dus met interpunctie en zonder joligheid -, waarin een
verlangen naar zuiverheid en ongereptheid doorklinkt. Ook daarom zijn ze
letterlijk en figuurlijk mijlenver verwijderd van Roos' leven op het Nederlandse
platteland. Ze maken duidelijk dat het haar allesbehalve aan intelligentie
ontbreekt.
Uit de verhalen over de huishoudschool blijkt dat net zo goed. De naïviteit die
ze daar tentoonspreidt, is namelijk voor een groot deel gespeeld. Zoals wanneer
Roos maar niet lijkt te begrijpen dat haar enige vriendin, een opstandige puber
uit de Randstad, zich zwanger heeft laten maken door de wasmachinereparateur. In
werkelijkheid registreert ze nauwkeurig alle tekenen die op die zwangerschap
wijzen."....
Het artikel in De Volkskrant -
opgesierd met een zwartwitfoto 'Praktijkles op een huishoudschool in de jaren
zestig' - eindigt met de volgende zinnen:
"De reactie die Roos bij de lezer
oproept, is fascinerend: ze vertedert vanwege haar onzekerheid en ze ergert je
omdat ze steeds moedwillig te verkeerde beslissingen lijkt te nemen. Onterecht
zelfmedelijden is geen puber vreemd, maar Roos is in dit opzicht een kampioen.
Zo gezien had Glimmerveen de fantasieën over het droomeiland achterweg kunnen
laten. De verhalen over het dagelijks leven spreken voor zich. En niet alleen
dat: doordat Roos haar observaties met al dan niet gefantaseerde dialogen
lardeert, hebben ze een extra versiering helemaal niet nodig. Sterker nog: omdat
ze zo'n groot contrast vormen met de verhalen over school, ben je in eerste
instantie geneigd te denken dat het die laatste aan diepgang ontbreekt. Het
omgekeerde is waar: in vergelijking met de spanning die uit Roos' dagelijkse
aantekeningen naar voren komt, zijn de fantasieverhalen niet meer dan laffe clichés.
Waarom Glimmerveen ze dan toch heeft ingelast? Misschien was ze bang voor de
oppervlakkigheid waarop boeken als Het dagboek van Bridget Jones uiteindelijk
allemaal uitglijden. Als dat zo is, heeft ze zich ten onrechte zorgen gemaakt.
Kaf was ook zonder de fantasieverhalen een intrigerende en ontroerende
ontwikkelingsroman geworden: kunstgrepen heeft Glimmerveen helemaal niet
nodig".
Staan aan de linker kant van deze pagina koppelingen (links) naar andere publicaties over Susan Glimmerveen? Nee? Klik dan hier.
Terug naar het begin van deze pagina
Schrijfster Susan Glimmerveen |