Stuur
je dochter nooit naar
de huishoudschool...
door Henk Glimmerveen
Een tikkeltje absurd was het wel: al lezend begon ik - alleen in een verder verlaten huis - hardop te lachen. En direct daarna begon ik mezelf beschaamd verwijten te maken: Ik moet natuurlijk mededogen hebben met dat arme kind op de huishoudschool, maar in plaats daarvan heb ik veel plezier...
Het is bijzonder knap van Susan Glimmerveen dat ze haar roman Kaf zo heeft geschreven dat ik als 65+-er me volledig kon verplaatsen in die puber en haar onherbergzame schoolwereld. Het boek is in de ik-vorm geschreven. Het meisje dat haar gedachten en gevoelens opschrijft, Roos, vindt het verschrikkelijk op die huishoudschool. Ze denkt dat ze veel meer kan en voelt zich ver achtergesteld bij haar oudere zus die wel naar het atheneum mag. Haar ouders hebben kennelijk die schoolkeuze voor haar gemaakt omdat ze te naïef en te speels is en te weinig ruimtelijk inzicht toont. "Op de huishoudschool hoef je niet zo hard te werken", heeft haar moeder haar gezegd - maar heeft Roos haar ouders dan niet duidelijk gemaakt dat ze juist graag hard wil werken?
Het is niet anders, Roos zit op die school en ze zit in zichzelf te mokken. En maakt heel droogjes de fraaiste opmerkingen. Zoals: Lintwormen kan het niet schelen of de karamelpap aangebrand is. Als haar zus het vak Duits laat vallen vanwege de Tweede en de Eerste Wereldoorlog, zegt Roos: "Je moet geen oude koeien uit de sloot halen. De Eerste Wereldoorlog was in de Middeleeuwen". Hoe ze daarbij komt? Het was toch de oorlog van 1418 en ze heeft net geleerd dat de Middeleeuwen duurden van 500 tot 1500...
Het wemelt in het boek van dergelijke opmerkingen. Daarbij komt de sfeer van de school uitstekend over. Roos ondergaat het allemaal gelaten; soms overstijgt de fantasie de werkelijkheid. En soms verkeert ze in gedachten op het tropische eiland waar ze geboren is; een onbereikbaar paradijs waar ze zich ook nog eens een fascinerende zwarte halfoom droomt.
Naarmate het boek vordert, wordt het minder geestig, eerder een tikkeltje beklemmend. Roos wordt ouder, langzaam maar zeker puber-af. Ze ervaart het als een stille triomf als ze haar oudere zus op achterstand zet met de ontmaagding. Maar zoals in het echte leven vaak de aardigste vrouwen zich binden aan de onbenulligste mannen, zo papt Roos - die je als lezer oprecht het allerbeste gaat gunnen - aan met een wereldvreemde wiskundeleraar, een onaantrekkelijk type dat - een tekenend detail - tijdens de seks een telefoontje aanneemt van een schaakvriend en een goede zet bedenkt.
Je ziet het fout gaan. Roos komt in een psychiatrische kliniek - gelukkig wel als bezoekster -, versombert verder en doet op de wc van de school zelfs een amateuristische zelfmoordpoging. Nee, ze wil niet echt dood, maar het zou wel mooi zijn als ze haar vinden doordat het bloed onder de deur door stroomt.
Een huishoudschool - dat is niet een instelling waaraan ik wel eens gedachten wijd. Susan Glimmerveen weet wel alles van zo'n school: ze heeft erop gezeten. Je vraagt je dan ook al lezend voortdurend af: is dit fantasie of is dit autobiografisch? "Personages en gebeurtenissen in dit boek zijn fictief en moeten niet worden verward met de werkelijkheid", staat voorin het boek. Maar de roman is zo levensecht geschreven dat de werkelijkheid niet zo erg kan hebben afgeweken van wat Roos heeft genoteerd.
Het doet er niet echt toe. Het is gewoon een kostelijke roman van een meid in een weinig benijdenswaardige situatie die in al haar somberheid de lezer van begin tot eind boeit en zelfs vermaakt.
Mij dunkt, je hoeft niet per se de achternaam Glimmerveen te hebben om van deze roman te genieten.
Staan aan de linker kant van deze pagina links naar andere publicaties over Susan Glimmerveen? Nee? Klik dan hier.
Terug naar het begin van deze pagina.
Schrijfster Susan Glimmerveen |