"'Het drama van groepsreizen' staat op het voorplat van Susan Glimmerveens nieuwste roman, met klinkende titel 'De reizende voorstelling'. In zijn persbericht heeft de uitgever het zelfs over 'De hel van groepsreizen', en onwillekeurig dringt zich de herinnering op aan 'Huis clos' ('Achter gesloten deuren'), het toneelstuk van de Franse schrijverfilosoof Jean-Paul Sartre. In dat stuk gaat het immers net als in Glimmerveens jongste boek over een groep mensen die tot elkaar zijn veroordeeld en het leven knap zuur maken, met dit verschil dat de personages van Glimmerveen springlevend zijn en in overjarige vrachtwagens door Afrika toeren. Verder hebben ze het net als de kwelgeesten bij Sartre bepaald niet makkelijk met het gezelschap waar ze zelf deel van uitmaken.
Centraal staat Fie, ex-bibliothecaresse en weduwe met een in eerste instantie mysterieus verleden. Haar driejarige zoontje is destijds door een grotere jongen vermoord, welk verhaal in de vorm van getypte rechtbankverslagen of verhoren vervlochten is met de reis die Fie maakt met een gezelschap dat wel eens de waarheid omtrent het verlies van haar kind in zich zou dragen. Net als in een absurd toneelstuk in de trant van de eerder genoemde Beckett of Pinter ontstaat er geleidelijk een sfeer van provocaties en conflicten, waarin met name Fies bijrijder Schot het moet ontgelden - tot de catharsis plaatsvindt, net als in een treurspel. Het wordt meteen al aangekondigd: "Soms huilt hij onbedaarlijk. Hij zegt: omdat hij treurt om zijn vermoorde kinderen. 'Laat mij in godsnaam hun zachte huid voelen'." Ook al blijkt al gauw dat alle toneelmatigheid rondom Fie geen toeval is. 'Het is een spel. Van buitenaf naar mezelf kijken geeft het alledaagse leven de allure van fictie en soms zelfs van literatuur. Omgekeerd bereik ik hetzelfde effect door van binnenuit andere mensen te bekijken. Waarschijnlijk is het mijn behoefte aan drama". Hier en daar bereikt Glimmerveen binnen het drama dat zich voor onze ogen aftekent ongekende poëtische hoogten en staat in die zin weer dichter bij Beckett dan bij Pinter. Onnodig te zeggen dat dit verhaal over onverwerkte gruwelen, ziekmakende krachtvelden tussen tot elkaar veroordeelde groepsreizigers, dat zich tegelijkertijd op een schouwtoneel lijkt te ontrollen, een indrukwekkende roman heeft opgeleverd. Prachtige literatuur vol lyrische weerbarstigheid. 'De reizende voorstelling' is misschien niet altijd even gemakkelijk, noch voor de lezer noch voor de personages, maar dat maakt het juist tot een onvergetelijk boek."
|
|