|
Collaboratie alom in de oorlog? Nee toch!
Ik word een beetje kriegelig van die boeken. Ze doen de waarheid geweld aan of tenminste blijken de schrijvers weinig inzicht te hebben in de situatie in de oorlogsjaren. Er werd onlangs een filmpje ontdekt, vanuit een bovenverdieping van achter de gordijnen gemaakt van het wegvoeren van joden uit een woning in Leeuwarden. Verontwaardiging: dat lieten alle omwoners zo maar gebeuren! Kennelijk wisten degenen die zich zo uitten, niet dat elke poging in te grijpen, onherroepelijk tot dodelijke kogels had geleid. In mijn herinnering was iedereen fel anti-Duits. Bijna iedereen: er waren NSB'ers in onze omgeving. Die waren bij naam en toenaam bekend en werden door de hele omgeving gemeden als de pest. In mijn woonplaats Wageningen, in Arnhem, in Amsterdam, overal waar ik als kind kwam was iedereen tegen 'de moffen'. Het betekende niet dat iedereen in het verzet zat. Maar 'grijs' was het land niet. Collaboratie? Ieder mens heeft altijd de wil te overleven. Iedere samenleving wil voortbestaan. Logisch dat de bakker na de capitulatie van 15 mei 1940 weer brood ging bakken. Begrijpelijk dat hij zijn product verkocht aan zijn Nederlandse klanten, maar ook de Duitser die in de winkel kwam, niet kon wegsturen. Iedereen wist dat verzet tegen een Duitser kwam te staan op gevangenisstraf, mishandeling en zelfs de dood. Natuurlijk, er zijn foute dingen gedaan. Dat scheepswerven schepen die ze voor 10 mei 1940 bouwden voor de Nederlandse marine, later verkocht hebben aan de Duitse Kriegsmarine, was helemaal fout. De Nederlandse aannemers die tijdens de oorlog bunkers bouwden in onze duinen, werden in die jaren 'fout' genoemd. Maar de samenleving wilde overleven; in 1940 en opnieuw na de bevrijding in mei 1945. Toen was de wederopbouw van het grootste belang en die zou niet gediend zijn als alle bedrijven die in de oorlog doorgewerkt hadden, na de oorlog waren gesloten; als alle managers van die bedrijven het gevang in gestuurd waren. De historici die nu met 'onthullingen' komen, zijn allen van na de oorlog. Ik heb het idee dat ze zich heel moeilijk kunnen inleven in de situatie van bezet Nederland en van bevrijd Nederland.
|
|
|
|