Signalen uit de familie Glimmerveen

Zeg nou zelf...

e-mail

Dossier van november 2003

Home

Wie op de troon zit, moet satire kunnen verdragen

Beeld uit Kopspijkers van zaterdagavond 8 november 2003

Wat heeft koningin Beatrix ertoe bewogen om premier Balkenende aan te sporen uitspraken te doen over een onderwerp waar de minister-president zich toch buiten zou moeten houden? En waarom is Balkenende gezwicht voor de aandrang van de majesteit? Vragen die vermoedelijk nooit beantwoord zullen worden. Maar die wel het gesprek van de dag vormen. En die dus ook - op satirische wijze - aan de orde kwamen aan het slot van Kopspijkers, waar (imitators van) de premier en de majesteit zich tot Jack Spijkerman wendden.

Nee, Balkenende heeft niet gezegd dat hij sprak op dringend verzoek van Beatrix. "Over de inhoud van de gesprekken met het staatshoofd doe ik geen mededeling", is de vaste formule van een minister-president als hij vragen daarover krijgt. Maar als Balkenende op eigen ingeving had gesproken, had hij wel vrolijk geroepen: "Welnee, dit komt geheel uit mijn eigen koker". Trouwens, de premier bekende dat hij het gewraakte Egoland niet heeft gezien. Het is pas één keer uitgezonden en de pers heeft er weinig aandacht aan besteed. De minister-president verzint niet zelf dat hij breed gaat uitpakken over een programma dat hij helemaal niet kent.

Ons staatshoofd duikt al tientallen jaren van tijd tot tijd op in satirische programma's. Nova herinnerde ons daar vrijdagavond aan: minstens een dozijn fragmenten uit de afgelopen veertig jaar hadden de programmamakers achter elkaar gezet. Leuk - en voor een enkeling misschien ergerniswekkend. Die enkeling is waarschijnlijk lid van het koninklijk huis.

Waarom nu ineens, voor het eerst, die kritiek van de minister-president? Ik denk dat Beatrix gevoeliger is geworden voor satire waarvan zij zelf het lijdend voorwerp is. Natuurlijk, ook vroeger kwam het koningshuis van tijd tot tijd op een minder prettige manier in het nieuws: Greet Hofmans, Lockheed zijn namen die nog altijd vervelende gevoelens oproepen. Maar de laatste tijd is het rumoer niet van de lucht: de schoonvader van kroonprins Willem-Alexander, Margarita en haar tamelijk verknipt lijkende echtgenoot, de verloofde van prins Johan Friso. Dat moet rampzalig zijn voor een koningin die zo zeer gesteld is op haar goede naam. Ze is er blijkbaar heel kwetsbaar door geworden.

De vertoning van vrijdag na de ministerraad doet de koningin geen goed en de minister-president nog minder. Balkenende kwam de laatste tijd juist wat meer als staatsman uit de verf; mede doordat het hem lukte een sociaal akkoord met werknemers en werkgevers te sluiten en omdat hij Jaap de Hoop Scheffer een zeer eervolle plaats in de NAVO wist te bezorgen. Zijn verhaal over satire heeft tot gevolg dat commentatoren weer hun schouders over hem gaan optrekken.

Toen de koningin begin dit jaar 65 werd, leek het me tijd voor haar om met pensioen te gaan. Dat was er de gepaste leeftijd voor en bovendien staat er een jongeman in de kracht van zijn leven klaar om haar taak over te nemen zoals zij in 1980 het werk van haar moeder Juliana overnam. Na de misslag van deze week lijkt het me eens te meer reden eens na te denken over de overdracht van de troon aan iemand die hopelijk wel tegen persiflage kan.

Zaterdag 8 november 2003 (op zondag 9 november geactualiseerd)

Terug naar het begin van deze pagina.