Beeld uit Kopspijkers van zaterdagavond 8 november 2003

Het is mogelijk dat een satirisch programma over het koningshuis briljant gemaakt is en dat iemand toch vindt dat het onderwerp zich niet leent voor persiflage. Maar hier is het tegendeel aan de orde: Egoland blijkt een kinderachtig, verknipt gedoe te zijn met kleipoppetjes die zich ongeloofwaardig gedragen en stomme dingen zeggen. Geen klap aan dus.

Balkenende sprak vrijdag over dit programma, maar antwoordde op een vraag eerlijk dat hij Egoland niet gezien had. Had hij het maar gezien - dan was hij zonder twijfel tot de conclusie gekomen dat het te slecht was om het erover te hebben. 

Het lijkt intussen wel duidelijk hoe het gegaan is. Hare Majesteit heeft tegen de premier gezegd: "Daar moet u nu eens een opmerking over maken". Balkenende heeft onlangs de vorstin nogal pijn gedaan door in het openbaar te zeggen dat haar middelste zoon de waarheid over het verleden van zijn verloofde heeft verbloemd. Om dat een beetje goed te maken heeft hij onder een kopje thee beloofd Egoland (en het toneelstuk Landgenoten, Beatrix spreekt) in het zonnetje te zullen zetten. In de ministerraad heeft hij daarvan kort melding gemaakt. De andere leden om de vergadertafel van het kabinet knikten flauwtjes: als hij vindt dat hij dat moet doen, nou, dan doet hij dat maar. Maar nu er een hype ontstaat, nemen de ministers Zalm (VVD) en De Graaf (D66) ijlings afstand van hun voorzitter. Het was dapperder geweest als ze vrijdag in de ministerraad direct hadden gezegd: "Jan Peter, doe het niet, daar komt alleen maar narigheid van".

Jammer genoeg zullen we vermoedelijk nooit weten hoe koningin Beatrix deze rel ondergaat. Het is vrijwel zeker dat de premier heeft gesproken op een aansporing van het staatshoofd. En in het onwaarschijnlijke geval dat hij zelf op het idee is gekomen, dan heeft hij in elk geval met de vorstin overlegd. Want het is uitgesloten dat hij dit onderwerp in het openbaar heeft aangesneden buiten de koningin om.

Beatrix moet dus knap in haar maag zitten met de rel en met pijn in haar buik vandaag de kranten lezen. Maar ja, hoe gaat het met dit soort dingen? Je kunt er niet eeuwig over blijven doorzeuren, dus de kranten, tijdschriften en actualiteitenrubrieken pakken wel weer andere onderwerpen op.

Alleen de cabaretiers zullen het onderwerp niet gauw loslaten. Dus reken er maar op dat het Oranjehuis de komende maanden en jaren meer dan ooit zal terugkomen in satirische programma's op de buis. De maker van de oudejaarsavondshow van de VARA heeft al aangekondigd dat hij voor minstens twee oudejaarsavonden stof genoeg heeft.

De adviseurs van de majesteit en van de premier, deskundig als zij zijn op het gebied van de media, hadden tijdig horen te waarschuwen. Maar ja, misschien hebben Beatrix en Balkenende hen niets gevraagd.

Dinsdag 11 november 2003

Zaterdagmorgen schreef ik ook al een kanttekening over de Oranjesatire. Die tekst actualiseerde ik in de loop van de zondag. Lees die vorige column hier.