Op weg naar de verkiezingen

P

lotseling lijkt de weg naar de verkiezingen van 22 januari 2003 weer overzichtelijk. Dat leek hij ook onmiddellijk na de val van het kabinet-Balkenende I: de LPF, partij van ruziemakers, de wispelturigheid in levenden lijve, stond op een zijspoor en het duo CDA en VVD zou voortgaan op de eerder gedrieën ingeslagen weg. Daarna ontstond een weken durende verwarring en onduidelijkheid. Daaraan lijkt nu weer een eind gekomen. Op zaterdag 2 november hebben de meeste partijen hun positie hervonden.
Een handvol opmerkingen.

Gerrit Zalm, lijsttrekker van de VVD, met een voorkeur voor het CDA

De VVD, met lijsttrekker Gerrit Zalm, lijkt zijn zelfvertrouwen geheel te hebben hervonden. Blijkbaar heeft een aantal maanden regeren een groot effect gehad. Immers VVD en PvdA hebben ongeveer even harde klappen gekregen bij de verkiezingen van 15 mei. De PvdA is nog steeds aan het zoeken naar de koers van de toekomst. De sociaal-democraten hebben zelfs nog geen lijsttrekker, terwijl er geen drie maanden meer zijn tot de verkiezingen.

Opmerkelijk is dat de VVD zich geheel blijkt te hebben overgegeven aan het CDA. Alleen met die partij wil Zalm verder regeren. De PvdA sluit hij volledig uit - en dat nadat PvdA en VVD acht jaar lang innig hebben samengewerkt in enkele kabinetten-Kok. Een veeg teken voor wie trouw in de liefde hoog schat.

Het CDA lijkt de crisis van 1994 geheel te boven. De partij voelt zich weer op zijn plek in het centrum van het politieke leven. Wie had dat acht jaar geleden kunnen denken? Met name D66 was er vast van overtuigd dat de christen-democratie voorgoed had afgedaan in Nederland. Het tegendeel is het geval. D66 lijkt eerder een partij die nu wel opgeheven kan worden.

Het CDA heeft sinds zaterdag niet alleen de lijsttrekker die iedereen verwachtte, Jan Peter Balkenende, maar ook een nieuwe partijvoorzitter: Marja van Bijsterveldt. Zij is de keuze niet van een elite maar van alle CDA-leden die gebruik hebben gemaakt van hun stemrecht. Een vrouw die goede ideeën heeft over onder andere ontwikkelingshulp, zoals ik onlangs mocht constateren toen ze me op een avond opbelde, in antwoord op mailtjes waarover ik eerder schreef. Ik heb er alle vertrouwen in dat op momenten waarop de partij als gevolg van coalitiegenoten enigszins uit koers lijkt de raken,  Marja de rechte weg zal wijzen.

De LPF blijft de aandacht trekken met negatieve acties. De ruzies duren kennelijk nog voort. Nu is er weer een groep die probeert het onlangs gekozen partijbestuur met Ed Maas via de rechter te wippen. Demissionair minister Hilbrand Nawijn wil wel lijsttrekker worden, maar hij weet nog niet of hij wel Kamerlid wil worden. Dat is wel het vreemdste wat een politicus kan doen. Er komen verkiezingen voor de Tweede Kamer; Nawijn wil kandidaat (en zelfs lijsttrekker) zijn maar als hij gekozen wordt, ziet hij waarschijnlijk van een Kamerzetel af, zo laat hij weten. Een goede reden om in elk geval niet op hem te stemmen, lijkt me.

Natuurlijk zijn er weer de kennelijk onvermijdelijke opiniepeilingen. Bij de verkiezingen van 15 mei hebben we voor de zoveelste keer gezien dat die peilingen weinig zeggen over de verkiezingsuitslag. Niettemin wordt er veel geld uitgegeven aan die peilingen en de media krijgen er geen genoeg van ze te publiceren. Volgens de Nova-peiling, vrijdagavond 1 november gepubliceerd, zou het CDA 50 zetels krijgen en de VVD 30. De LPF van Nawijn zou toch nog vier zetels binnenhalen; Leefbaar Nederland, de lijsten van Heinsbroek, De Jong en andere LPF-ruziemakers niets.
Er is geen enkele reden om aan te nemen dat de uitslag op 22 januari er ook ongeveer zo zou uitzien, maar CDA en VVD hebben er kennelijk moed uit geput.

Maurice de Hond, die zogenaamde uitslagen van zogenaamde opinie-onderzoeken gebruikt om de LPF te promoten.

Uiteraard probeert Maurice de Hond voor de zoveelste keer om met zijn eigen peilingen de verkiezingen te beïnvloeden. In een VARA-programma heeft hij enkele dagen geleden uitgelegd hoe hij via bliksemonderzoeken onder mensen die in de namiddag thuis zijn en dan achter de computer zitten, heel snel kan zeggen hoe 'het volk' over een brandende kwestie denkt. Dat publiceert hij dan in een rubriek op SBS6, een zender die er brood in ziet om de LPF te propageren. Welnu, de truc van De Hond is nu om op grond van met de natte vinger gehouden peilingen te beweren dat CDA en VVD samen geen meerderheid in de Kamer zullen krijgen. Daarmee hoopt hij aan te tonen dat de LPF na de verkiezingen onmisbaar zal zijn voor een stabiele regering.
De kiezer behoede ons voor opnieuw een kabinet met de LPF erin.
Als het om opiniepeilingen gaat: wacht u voor De Hond!