Signalen uit de familie Glimmerveen

Colofon

Zeg nou zelf...

e-mail

Home

Selectie uit de
kanttekeningen
van mei 2004:

Dubbel keerpunt in de geschiedenis: Europese Unie en Protestantse Kerk in Nederland (zaterdag 1 mei 2004)

Premier Balkenende goed in vorm in Buitenhof - critici moeten hun mening herzien (zondag 2 / maandag 3 mei 2004)

Mensen die zich de tweede wereldoorlog kunnen herinneren, beginnen schaars te worden (dinsdag 4 / woensdag 5 mei 2004)

Koninklijke Luchtvaart Maatschappij onder de vleugels van de republiek Frankrijk (donderdag 6 mei 2004)

VS beschouwen Irakezen als vijanden; daarom moeten ze weg uit Irak (zaterdag 8 mei 2004)

Tranen in de ogen van asielzoekster die verblijfsvergunning kreeg. De hele kerk klapte enthousiast. (maandag 10 mei 2004)

Amerika in Irak - wandelaars in Sierra Nevada: de uitzichtloze situaties (donderdag 13 mei 2004)

Mediadag: dag van de vooringenomen media (dinsdag 18 mei 2004)

Ruud Lubbers, ongewenste intimiteiten en een wedstrijd jongenszoenen, georganiseerd door 16-jarige meisjes (zaterdag 22 mei 2004)

HP/De Tijd: reclame over de ruggen van mensen (vrijdag 28 mei 2004)

Pinksteren, hemelse vrede en kerken die al 35 jaar leeglopen maar niet leeg raken. (zondag 30 mei 2004)

Herinneringen aan tweede wereldoorlog worden zeldzaam

W

at heel gewoon was, begint uitzondering te worden. Dat besef ik op deze vierde en vijfde mei. Gewoon was: mensen om me heen die, net als ik, de Tweede Wereldoorlog van de eerste tot de laatste minuut hebben beleefd en die daaraan nog levendige herinneringen hebben. Ik heb altijd beseft dat ik tot de achterhoede behoor van de mensen die uit eigen ervaring weet hebben van de oorlog: wie jonger is dan ik, kent de oorlog alleen uit de overlevering. En nu, 64 jaar na het begin van de oorlog, zijn dat alleen nog de bejaarden en aankomende ouderen. Een geluk: sommige mensen worden oud, dus tot 2040 zullen er nog mensen zijn die uit eigen herinnering kunnen vertellen over het uitbreken van de oorlog op 10 mei 1940 en over de bevrijding op 5 mei 1945.

Toen we medio mei 1940 terugkeerden in Wageningen, na een evacuatie die op vrijdag 10 mei begonnen was, lag de toren en het uurwerk van de hervormde kerk in het centrum van de stad op straat. Ik herinner me hoe dit diepe indruk op me maakte. Ik wist toen nog niet welke verwoestingen en ellende ik in de jaren daarna nog meer zou meemaken.

Ik zie het nog voor me: op die zonnige vrijdagmorgen in 1940, die honderden vliegtuigen die over ons huis in Wageningen gingen, in westelijke richting. M'n vader en moeder wekten ons, voor dag en dauw. "Oorlog", dachten ze. Maar het keuterboertje dat achter ons huis in alle vroegte zijn veldje aardappelen van onkruid ontdeed, mompelde: 'Een oefening'. Hij had het fout. Enkele uren later moesten we het huis uit: we bevonden ons in het schootsveld van de Grebbeberg. In de middag werden we in voor kolenvervoer bestemde rijnaken afgevoerd over de Rijn, richting Rotterdam. Toen we een week later, na de capitulatie van het Nederlandse leger, terugkwamen, lag Wageningen deels in puin. Vreemd gezicht: de klok van de kerktoren, altijd hoog boven ons, lag tussen brokken steen op straat, aan onze voeten.

Ik zie het nog voor me: Canadese tanks die uit de richting van Hindelopen het dorp Koudum binnenreden. Vlak bij de boerderij waar ik geëvacueerd was, moesten ze over een bruggetje, daarna een bocht. Een uur later vond ik onze bevrijders op een grasveld midden in het dorp. Ze rookten een sigaretje, deelden snoep uit. Mijn vader die goed Engels sprak, vond het heel opwindend om een praatje te maken met die jongemannen die heel ontspannen leken maar van wie we wisten dat ze harde gevechten hadden meegemaakt, waarin ze ook kameraden verloren hadden. Koudum, ja - waar we aan het eind van de hongerwinter na een vijfdaagse levensgevaarlijke tocht waren beland nadat we als evacues in Maarssen bijna van de honger waren gestorven.

In juli 1945 begon de middelbare school in Wageningen weer, nadat onze woonstad acht maanden ontruimd was geweest, toneel van gevechten en ook de plaats waar - tijdens de afwezigheid van de bewoners - de Duitse bevelhebber de capitulatie had getekend. Iedereen op school had zo zijn eigen herinneringen aan de oorlog. Iedereen die thuis op visite kwam, ook. Toch werd betrekkelijk weinig over de oorlog gesproken. We dachten aan de wederopbouw, de toekomst. En we zagen vooruitgang: op een dag ging de suiker van de bon; het brood. Je kon weer zonder punten kleren kopen. En ons huis werd gerestaureerd - maar dat was jaren later. Eerst woonden we lange tijd in een halve puinhoop.

M'n studententijd; Amsterdam. Elk jaar ging ik op de avond van 4 mei naar de Dam. Daar stonden duizenden mensen die allemaal, net als ik, de oorlog hadden meegemaakt.

Weer later - ik was inmiddels journalist - zette ik de verslagen van de dodenherdenking in de ochtendkrant van 5 mei, in het besef dat alle lezers herinneringen hadden aan die oorlog.

Maar dat veranderde geleidelijk. Er kwamen niet alleen opgroeiende pubers maar daarna ook volwassenen die verantwoordelijkheden droegen in de samenleving en die geen herinnering hadden aan de oorlog. Soms hadden ze heel vreemde ideeën over die oorlog. Het leek wel eens of ze het vooral een spannend jongensavontuur vonden dat ze helaas hadden gemist.

Dinsdag 4 mei / Woensdag 5 mei 2004.

Terug naar het begin van deze pagina.