| D |
![]() |
|
Bart de Graaff, zaterdag overleden |
Ineens blijkt het in Nederland ook anders te kunnen. Pim Fortuyn kwam niet uit een stroming voort, maar dook op uit
het niets. Op z'n hoogst had hij enige aanhang in de conservatieve hoek, onder de lezers van het weekblad
Elsevier.
Die lezers waardeerden misschien zijn teksten maar zagen hem niet als een politieke leider. Plotseling, in de nazomer van 2001,
liet hij weten de politiek in te willen. Dat bleek te lukken, ook zonder 'stroming'.
Hij was gewoon één man die - vooral omdat televisiemensen hem
gretig in uitzendingen binnenhaalden - bewonderaars kreeg (en minstens zoveel haters). Hij riep dat hij minister-president zou worden en dat werkte:
journalisten en daarna ook andere mensen
gingen hem serieus nemen.
Bart de Graaff was een programmamaker. Hij zorgde voor gewaagde uitzendingen die vooral bij jongeren aansloegen. Dat
was knap - maar ook weer niet zo bijzonder. Heel wat mensen met een eigen televisieprogramma zijn 'bekende Nederlanders'
geworden. Zij zouden, net als De Graaff, best een schare van enkele honderdduizenden fans kunnen verzamelen die voor hen
een handtekening willen zetten. Zij doen het niet. Bart de Graaff deed het wel. Je kunt je afvragen of de toenmalige
staatssecretaris Aad Nuis (van D66) wel de Mediawet uitvoerde toen hij De Graaff een
uitzendvergunning gaf voor de
publieke omroep. Misschien wilde Nuis een farce maken van het systeem van omroepen die een stroming vertegenwoordigen.
D66 heeft nu eenmaal niet zoveel op met die oude stromingen.
Nu zijn zowel Fortuyn als De Graaff dood.
Wat nu? Wat zij voortbrachten (een Kamerfractie, een publieke-omroepvereniging) was nauw verbonden aan hun persoon. Bart
de Graaff heeft inmiddels een organisatie opgebouwd die ook de afgelopen maanden tijdens zijn ziekte de uitzendingen
heeft voortgezet. Maar onderzoek heeft aangetoond dat de programma's waarin De Graaff optrad, de echte publiekstrekkers
waren. Kan Barts BNN voort zonder de oprichter en inspirator, zonder
de televisieheld De Graaff? De tijd zal het leren.
Fortuyn heeft geen gelegenheid gehad een team op te bouwen dat zijn werk kan voortzetten. Er is nu een fractie van 26
die put uit Fortuyns geschriften. Maar daarover ontstaat al gauw onenigheid, zoals
het afgelopen weekeinde over het idee alle illegalen
definitief verblijf in Nederland toe te staan. Fractievoorzitter Mat Herben had dit idee bij Fortuyn gelezen en
lanceerde het zaterdag als
partij- en fractiestandpunt. Maar al zondag bleek dat fractieleden zijn woorden (of Fortuyns woorden)
verschillend interpreteerden. Zondagavond moest Herben ijlings uitleggen wat hij echt
bedoeld had. De LPF is inmiddels wel zo slim dat
ze alle uitspraken aan één persoon overlaten. Dan kan niemand onderlinge meningsverschillen ontdekken. Maar het is de
vraag of dit in de toekomst houdbaar is.
Twee aansprekende individuen, Fortuyn en De Graaff, hebben op eigen kracht een aanhang opgebouwd en zijn op grond daarvan
in de samenleving doorgedrongen. Zij hebben geen stroming achter
zich die opvolging garandeert. Het is spannend te zien wat er met hun scheppingen gebeurt nu ze beiden dood zijn.
Maandag 27 mei 2002.