Kerken vloeien weer samen - een historische dag
|
D |
Nee, het is nog lang niet zo ver dat alle christenen in dit land verenigd zijn in één algemene, christelijke kerk; maar een stukje verdeeldheid wordt opgeheven. De drie synodes (kerkparlementen) stemden daarmee vanmiddag in: de synodes van de Nederlandse Hervormde Kerk, van de Gereformeerde Kerken in Nederland en de Evangelisch-Lutherse Kerk in het Koninkrijk der Nederlanden.
Droevig is wel dat in de hervormde synode het besluit met de hakken over
de sloot genomen is: 24 synodelenen stemden tegen. Als er twee tegenstemmers meer waren geweest, was de kerkfusie van de baan
geweest. Maar liever dan daarover bedroefd te doen kunnen we verheugd zijn over de fusie waartoe nu besloten is. Er is geen weg
terug meer: op 1 mei 2004 is er één Protestantse Kerk in Nederland.
In de Bijbel staat dat de man aan wie alle christelijke kerken hun bestaan danken, Jezus van Nazareth, zijn volgelingen opriep de eenheid te bewaren. Maar zijn volgelingen zijn daar niet echt in geslaagd. Wat ons land betreft: in de zestiende eeuw, aan het begin van de tachtigjarige oorlog, scheurden opstandelingen, onder leiding van Willem van Oranje, zich los van de kerk van Rome die tot dan het religieuze rijk alleen had, onder bescherming van de koning van Spanje.
De kerk der noordelijke Nederlanden die zich na de Franse tijd hervormd ging noemen, kreeg in 1834 te maken met een afscheiding van orthodoxe predikanten en hun volgelingen. Ruim een halve eeuw later stapten anderen (onder wie Abraham Kuyper) uit de hervormde kerk. Deze 'dolerenden' gingen spoedig samen met de groeperingen van de 'Afscheiding', waardoor aan het eind van de negentiende eeuw de Gereformeerde Kerken in Nederland ontstonden.
Zo'n veertig jaar geleden, op de pinksterdag van 1961, kwam een groep van achttien theologen tot het besef dat deze verdeeldheid in protestants-christelijk Nederland nergens voor nodig was en feitelijk in strijd met de oproep van Jezus zelf. Ze bepleitten herstel van de eenheid. Even leek het of hun oproep spoedig gevolg zou hebben, maar nee: het werd een eindeloos, moedeloos makend proces, waarbij het niet alleen ging over wat christenen geloven, maar ook over geld en kerkgebouwen.
Daaraan is vandaag een eind gekomen toen formeel het besluit viel tot hereniging van de hervormde en de gereformeerde kerk(en). Mooi is dat ook de lutheranen zich aansluiten bij het nieuwe kerkgenootschap.
Natuurlijk is dit nog maar het begin. De bijna twintig eeuwen oude rooms-katholieke kerk en de protestantse kerken met een historie van bijna vijf eeuwen zijn de laatste decennia dicht bij elkaar gekomen. Het is opvallend dat de kerkdienst ter viering van de fusiebesluiten, vanavond in de Domkerk te Utrecht, niet alleen wordt bijgewoond door koningin Beatrix, maar ook door kardinaal Simonis.
Maar van eenheid is nog lang geen sprake. Dat die eenheid er ooit komt - daarvan ben ik overtuigd. Maar waar de hereniging van hervormd en gereformeerd veertig jaar heeft geduurd, kost de hereniging van rooms-katholiek en protestant eeuwen. Ik veronderstel dat de kinderen op school over duizend jaar zullen leren: "De christelijke kerk is een tijdlang, van ongeveer 1500 tot ongeveer 2500 na Christus, verdeeld geweest".
Vrijdag 12 december 2003
|
Kanttekening van vrijdag 12 december 2003 |