'Oorlog stoelt op koloniale succesformule'
|
W |
Het argument van de democratie komt niet erg vertrouwenwekkend over. Vele landen (in Afrika, Azië en in andere delen van de wereld) kennen geen of een zwakke democratie. Waarom dan Irak die zegening brengen en die andere landen niet? Bovendien: weinige volken zullen gelukkig zijn met een democratie die gebracht wordt ten koste van de levens van duizenden landgenoten en de vernietiging van steden, dorpen en de infrastructuur.
De vrees voor nieuwe aanslagen? Die is sinds die elfde van de negende stellig groot. Het was bekend dat in Afghanistan aankomende terroristen opgeleid werden. Maar in Irak? De terroristen van nu lijken verspreid te leven over vele landen inclusief de Verenigde Staten zelf. Het is nauwelijks geloofwaardig dat uitgerekend Irak nu aangepakt moet worden om nieuwe terreurdaden af te wenden.
De olie dus. In
Trouw stond deze week - onder de kop 'Oorlog stoelt op koloniale
succesformule' - een verhelderend
artikel van de historicus en politicoloog Alaya van Empel. Zij gaf aan dat
Europa in de 15e eeuw nog een laagontwikkelde boerengemeenschap was. In 1914
bezaten de koloniale mogendheden van Europa 84 procent van de wereld. Toen in
1927 in Irak olie gevonden werd, was dit land een Brits mandaatgebied; maar ook
Franse en Amerikaanse handelaren wilden profiteren van het zwarte goud. De drie
landen stichtten uiteindelijk de Iraakse Petroleum Compagnie (IPC). De
Brits-Nederlandse Shell, de Amerikaanse Esso (Exxon), het Britse BP en de
Franse voorloper van TotalElfFina verdeelden de woekerwinsten; de Iraakse
regering werd met een grijpstuiver afgescheept.
De omwenteling kwam in de Koude Oorlog. De regering in Bagdad zag haar kans schoon en nationaliseerde in 1972 alle eigendommen van de IPC. De handelscontracten werden opgezegd. Vervolgens sloot Irak betere contracten met de Sowjet-Unie en ook met Fransen die eieren voor hun geld kozen. De Iraakse overheid wist dat de sowjet-belangen haar zouden beschermen tegen militair ingrijpen van de VS en Groot-Brittannië.
Het tij is gekeerd. De Sowjet-Unie bestaat niet meer en op bescherming vanuit Rusland hoeft Irak niet meer te rekenen. Dus kunnen de VS en Groot-Brittannië nu ingrijpen om de situatie van voor 1972 te herstellen. En dat gebeurt dus nu, met grote overmacht.
Dit klinkt als een heel aannemelijk verhaal. De argumenten die de Verenigde Staten en Groot-Brittannië aanvoeren voor hun inval in Irak zijn uiterst zwak. Als het betoog van drs. Van Empel klopt, verklaart het ook volledig waarom Frankrijk en Rusland weigeren de VS te steunen: zij hebben andere belangen in Irak dan de Amerikanen en de Britten. De Duitsers hebben als gevolg van de Tweede Wereldoorlog helemaal niet die grote handelsbelangen in andere werelddelen. Zij kunnen dus de wereld met een menselijk oog bekijken en zijn uit dien hoofde tegen de inval in Irak.
Als de beschouwing van drs. Van Empel juist is, zullen de VS en Engeland straks bepalen hoe de regering in Bagdad eruit gaat zien. Daarmee hebben ze ook greep op de contracten met de eigen oliehandelaren. De bevolking van Irak zal er weinig profijt van hebben.
Donderdag 3 april 2003
Ziet u deze pagina niet in een frame? Klik dan hier.
|
Kanttekening van donderdag 3 april 2003 |